Yenisey ve Kırgızistan Yazıtlarında Yönelme Hâl Eki Nöbetleşmesi

Abstract

Türkiye Türkçesinde hâl kavramı, bir ismin cümle içinde başka birkelimeyle ilgi kurmak üzere veya ek alarak girdiği durum olarak tanımlanırken,durum ekleri ise; genellikle adlarla tümcenin asıl öğesi olan yüklem arasındailişki kuran, tümce içindeki isimleri diğer sözcüklere değişik anlam ilişkileriçerçevesinde bağlayan biçimbirimler olarak tanımlanmaktadır. TürkiyeTürkçesinde ismin yalın hâl, araç, bulunma, çıkma, eşitlik, ilgi, yönelme,yükleme ve yön gösterme hâli olmak üzere dokuz hâli vardır. Bu hâldurumlarına gelen ekler kendi kazandıkları anlam dışında yeni anlamlarifade etmeye de yararlar. Hâl eki nöbetleşmesi olarak da özetleyeceğimiz budurum Yenisey ve Kırgızistan Yazıtlarında da gözlenmiştir. İsmin yönelmehâli (datif) olarak tanımlanan hâlin yalın hâl (nominatif), bulunma (lokatif),ayrılma (ablatif) ve ilgi (genitif) durumları yerine kullanılması makalemizinana temasını oluşturmuş olup yazıtlarda yer alan örnekler elimizdeki diğerçalışmalarla karşılaştırmalı olarak incelenmiş, incelenen metinler örneklerletanıklanmış, okuma ve yorum farklılıkları belirtilmiştir.