Türk Edebiyatında Ertuğrul Fırkateyni Faciası

Abstract

Tarihin, edebî eserde malzeme olarak kullanılması, çeşitli gayeler nedeniyle olur. Geçmişte kalmış bir olayı, roman kurgusu içerisinde anlatmak, o geçmişi gelecek nesillere hatırlatmak, tanıtmak ve ibret alınmasını sağlamak, tarih ve edebiyat arasındaki bağın nedenidir. Tarihçinin, belgelerle ulaştığı gerçeğin, yeniden yorumlanması tarihi oluştururken, belgenin boş bıraktığı alanların kurgu vasıtasıyla doldurulması, karakterlerin gerçeklik kazanması ise edebiyatın görevidir. Edebiyatın özellikle olaydan çok, kişisel trajedileri işleyen ve faciadaki şehitlerin özel hayatlarını ortaya koyan duygusal tarafı, kuru birer isim yığınından öte, nefes alan, yaşayan insanları bize ulaştırması, adeta olayın gerçekliğinin daha da somutlaştırılması noktasında önemli bir tanıklık olarak değerlendirilmelidir. Bu anlamda tarihimizde önemli bir misyonu yüklenerek yola çıkan Ertuğrul Fırkateyni'nin macerası ve batış öyküsü, tarihin olduğu kadar, edebiyatın da sınırları içerisine girer. Japonya ile başlayan sıcak dostluk ilişkilerinin en önemli basamağı olmak üzere 1889 yılında Ertuğrul Fırkateyni'nin Japonya'ya gönderilmesi kararı, diplomatik ilişkilerdeki başarısı hariç tutulursa, Ertuğrul Fırkateyni'nin ve mürettebatının sonunun başlangıcı olur. Toplumsal merkezinde duran Ertuğrul Fırkateyni, yıllardır azalmayan bir ilgi ile anılmakta, özellikle Japon toplumunun kolektif hafızasında mühim bir yer tutmakta, dolayısıyla toplum şuurunun yansıma olanı edebiyatta da kendisine bir yer edinmektedir. Bu makalede, edebiyatımızda üç roman ve bir radyo oyununa konu olan Ertuğrul Fırkateyni'nin kurgusal ürünlerde nasıl yer aldığı incelenecektir