Karasu Nehri (Erzurum) Havzasında Yaşayan Pelophylax Ridibundus (Anura: Ranidae) Kurbağalarında Kirliliğin Neden Olduğu Periferal Eritrositik Çekirdek Anormalliklerinin Tespiti

Abstract

Erzurum ovasının tek nehri olan Karasu Nehri, Fırat Nehri'nin kaynağını oluşturmaktadır. Nehirde tarımsal, endüstriyel ve evsel atıkların karışması sonucu ciddi bir çevresel kirlilik durumu söz konusudur. Bu çalışmanın amacı nehrin metallerle kirlenmiş ve kirlenmemiş bölgelerinde yaşayan ova kurbağalarındaki (Pelophylax ridibundus) genotoksik etkileri araştırmaktır. Kirliliği tespit etmek için nehrin yüzey suyu örneklerinde ağır metallerin konsantrasyonları ölçülmüştür. Kurbağalarda genotoksisite mikro çekirdek (MÇ) ve diğer çekirdek anormalliklerinin (ÇA) oluşumuna bakılarak tespit edilmiştir. MÇ ve böbrek şekilli çekirdek, çentikli çekirdek ve loplu çekirdek gibi diğer ÇA oluşumları kurbağaların eritrositleri kullanılarak belirlenmiştir. Kirlenmiş bölge kurbağalarının kanlarında MÇ ve ÇA frekansı temiz bölge kurbağalarına göre önemli ölçüde arttığı bulunmuştur. Bu artış ile nehrin kirlenmiş olma durumu arasında kuvvetli ilişkinin olduğu sonucuna varılmıştır. Yüksek ağır metal seviyesinin toksisiteye yol açtığı ve tespit edilen genotoksisitenin endüstriyel, tarımsal ve evsel aktivitelerle ilgili olabileceği kanaatine varılmıştır.