Türkiye Türkçesinde Vurgu Tasnifi Üzerine Yapılan İlk Deneme: Fuat Köseraif’in Osmanlı Türkçesinde Vurgu Adlı Makalesi

Abstract

Parçalar üstü ses birimleri içerisinde özel bir yere sahip olan vurgu, temel anlamıyla, bir hece veya kelimenin birlikte kullanıldığı diğer hece veya kelimelerden daha baskılı söylenmesidir. “Kelime vurgusu”, “öbek vurgusu” ve “cümle vurgusu” gibi görünümlerle karşımıza çıkan vurgu, bildirişimin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesinde önemli bir görev üstlenmekte ve dilin tabii çizgisini koruyarak onun gelişim seyrine olumlu katkılarda bulunmaktadır. Vurgunun bu özel konumu, vurgu üzerine pek çok çalışmanın ve tasnif denemesinin yapılmasına olanak tanımıştır. Bu çalışmalar ve tasnif denemeleriyle, vurgunun ana hatları ortaya konulmaya ve bildirişimdeki rolü saptanmaya çalışılmıştır. Bugünkü bilgilerimizle, bu tasnif denemelerinin ilki, “öz Türkçecilik” anlayışının öncülerinden kabul edilen Fuat Köseraif’in Osmanlı Türkçesinde Vurgu başlıklı makalesidir. Türk Derneği dergisinin H 1327 (1909-1910) yılında çıkmış 1. ve 2. sayılarında yayımlanmış olan bu makalede Köseraif, vurgu bahsini konu edinmiş ve 20. yüzyıl Türkçesinin vurgu kurallarını saptamaya çalışmıştır. Köseraif’in bu makalesi Türkiye’de henüz bürün bilimi çalışmalarının tam anlamıyla başlamadığı o yıllar için başarılı sayılabilecek bir çalışmadır. Kaleme alınan bu makalenin amacı vurgu üzerine yapılmış olan tasnifleri karşılaştırmalı olarak incelemek ve Fuat Köseraif’in Osmanlı Türkçesinde Vurgu başlıklı makalesinin bu tasnifler arasındaki yerini ortaya koymaktır.