16. Yüzyılda Ezine Kazası Vakıfları (TAHRİR Defterlerine Göre)

Abstract

Günümüzde Çanakkale iline bağlı bir ilçe olan Ezine, antik dönemde Troas bölgesinde yer almaktaydı. Bizans İmparatorluğu döneminde şehir vasfından uzak olan Ezine’deki ilk Türk yerleşmelerinin Danişmentliler olduğu tahmin edilmektedir. Karesioğulları idaresinin de görüldüğü Ezine’de Osmanlı hâkimiyeti Orhan Bey döneminde başlamıştır. Ezine, 16. yüzyıl boyunca Biga Sancağı’na bağlı bir kaza olarak idari sistemdeki varlığını sürdürmüştür. Ezine vakıfları ile bu vakıfların sosyal ve ekonomik hayata etkisini konu alan bu çalışmanın temel kaynağı 16. yüzyıl tahrir defterlerinde yer alan evkaf kayıtlarıdır. Türk-İslam şehirlerinin kurulması ve gelişmesinde vakıf kurumunun önemli tesirleri olmuştur. Vakıflar aracılığıyla tesis edilen hayrat ve akarlar Ezine şehrinde sosyal, dinî, kültürel, ekonomik ve bayındırlık gibi alanlarda hizmet vermiş, toplum hayatını kolaylaştırıcı ve iyileştirici etkide bulunmuşlardır. Bu çalışmada Ezine’de değişik türden olduğu görülen vakıfların mal varlıkları, gelir-gider durumları, çalışanları ve maaşları, vakıflara gelir sağlayan köyler, bu köylerin üretim durumları gibi konular ele alınmıştır. İncelenen vakıfların şehir hayatına etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ezine’deki vakıf kurucuları arasında Osmanlı Devleti’nin kurulup gelişmesinde rol oynayan devlet adamları ve görevliler tespit edilmiştir. Bu çalışma vesilesiyle söz konusu kimselere de değinilmiştir.