Hoca Sadettin Efendi'nin Selimnâmesi'nde ve Tâcü't-tevârih Adlı Eserinde Yavuz Sultan Selim'in Alperenlik Özellikleri

Abstract

Yavuz Sultan Selim'in saltanatını konu edinen ve onun devrinde yaşanan birtakım mühim hadiseleri ele alan eserlere Eski Türk edebiyatı içerisinde Selimnâme adı verilmiştir. Genel anlamda Selim'in şehzadeliğinden vefatına kadar olan dönemi ele alan bu eserlerden bazıları diğerlerinde yer almayan bilgileri ihtiva etmesi bakımından ayrıca önem teşkil ederler. Hoca Sadettin Efendi'nin Selimnâmesi de döneme ışık tutan ve orijinal bilgiler barındıran selimnâmelerden biridir. Babası Hasan Can'dan dinlediği menkıbeler ile Tâcü't-Tevârih adlı eserinin dördüncü cildinde yer alan Selim devrini anlattığı bölümü birleştirerek mezkûr padişah hakkında diğer kaynaklarda yer almayan bigilere yer vermiştir. Gerek menkıbelerin gerekse de Tacü't-Tevarih'in içerisinde yer alan bilgiler Selim'in sadece cihangir bir padişah olmadığını, keramet ve velayet sahibi bir padişah olduğunu da göstermektedir. Bu tezde, Hoca Sadettin Efendi'nin Selimnâmesi ve Tâcü't-Tevârih adlı eserinin Selim devrini anlatan bölümü incelenmiş ve alplık-alperenlik kriterleri çerçevesinde Yavuz Sultan Selim'in alperenlik özellikleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Alp, Alperen, Hoca Sadettin Efendi, Selimnâme, Tacü't-Tevarih

Works in Old Turkish literature that focus on the reign of Yavuz Sultan Selim and significant events during his era are termed 'Selimnâme.' Generally covering the period from Selim's princehood to his demise, these works are particularly important for containing information not found elsewhere. Hoca Sadettin Efendi's 'Selimnâme' is one such work shedding light on the era and offering original insights. By amalgamating anecdotes he heard from his father, Hasan Can, with the section detailing Selim's era in 'Tacü't-Tevarih's' fourth volume, he provides information about the Sultan not present in other sources. Both the anecdotes and the information within 'Tacü't-Tevarih' reveal that Selim was not merely an ambitious Sultan but also possessed qualities of charisma and spiritual leadership. This thesis examines the section of Hoca Sadettin Efendi's 'Selimnâme' and 'Tacü't-Tevarih' detailing Selim's era and attempts to analyze Yavuz Sultan Selim's Alperen characteristics within the framework of Alpism-Alperenlik criteria. Keywords: Alp, Alperen, Hoca Sadettin Efendi, Selimname, Tacü't-Tevarih