Milli Teknoloji Hamlesi Çerçevesinde Bilim Merkezlerinin Verimlilik Analizi

Abstract

Bu tez çalışması, Türkiye'nin teknoloji ve inovasyon alanında oluşturma hedeflerinden biri olan Milli Teknoloji Hamlesi çerçevesinde, 11 bilim merkezinin 2021, 2022 ve 2023 verimlilik performanslarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bilim merkezleri, toplumun sürdürülebilirliğini artırmak, analitik düşünme ve problem çözümlemelerini geliştirme ve genç nesilleri teknolojik üretime entegre olarak kritik roller üstlenmektedir. Bu bağlamda, Türkiye genelindeki bilim merkezlerinin etkinlikleri, teknik verimlilikleri ve gelişim potansiyelleri ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Araştırmada, Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemiyle bilim merkezlerinin performansları değerlendirilmiş, güçlü ve zayıf dinamikler tespit edilmiştir. Çalışma, bilim merkezlerinin dijital dönüşümü, optimum kaynak kullanımı, uluslararası iş birlikleri ve eğitimin genişletilmesi gibi bölümlerden oluşan öneriler sunmaktadır. Araştırma sonuçları, yalnızca mevcut performans seviyelerinin değerleri ile kalmamış, aynı zamanda bilim merkezlerinin sürdürülebilir ve gelişmiş bir yapıya kavuşması için somut adımlara atılmasına rehberlik etmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, bilim merkezlerinin Türkiye'nin teknoloji ve inovasyona katkı sağlama olanağını ortaya koyması ve bu merkezlerin Milli Teknoloji Hamlesi çerçevesinde daha etkin bir şekilde konumlandırılmasına yönelik oluşturulması bir yol haritası sunmuştur.This thesis study aims to analyze the 2021, 2022 and 2023 productivity performances of 11 science centers within the framework of the National Technology Initiative, which is one of Turkey's goals in the field of technology and innovation. Science centers play critical roles in increasing the sustainability of society, developing analytical thinking and problem solving, and integrating young generations into technological production. In this context, the activities, technical efficiency and development potential of science centers across Türkiye are discussed in detail. In the study, the performances of science centers were evaluated with the Data Envelopment Analysis (DEA) method, and strong and weak dynamics were determined. The study offers suggestions consisting of sections such as digital transformation of science centers, optimum resource use, international collaborations, and expansion of education. The results of the study did not only remain with the values of current performance levels, but also guided the concrete steps taken for science centers to achieve a sustainable and developed structure. As a result, this study presented a roadmap for science centers to reveal the opportunity of Turkey to contribute to technology and innovation and for these centers to be positioned more effectively within the framework of the National Technology Initiative.