Türkiye'de Gelir Tatmini Üzerine Bir Analiz: Yönetici Düzeyindeki Çalışanlar için Genelleştirilmiş Sıralı Lojistik Regresyon Uygulaması

Abstract

Gelir memnuniyeti, bireylerin ekonomik refah düzeylerini değerlendirme biçimlerinden biridir ve sadece maddi gelir miktarıyla değil, aynı zamanda bireylerin yaşam standartları, beklentileri ve sosyo-ekonomik çevreleriyle de doğrudan ilişkilidir. Türkiye'de özel sektör ve kamu alanlarında yönetici pozisyonunda görev alan bireylerin, toplumsal statüleri ve sorumlulukları doğrultusunda yüksek bir yaşam kalitesi beklentisi içinde oldukları görülmektedir. Ancak yöneticilerin gelir düzeylerinden duydukları memnuniyetin çeşitli bireysel ve çevresel değişkenlerle şekillendiği düşünülmektedir. Bu bağlamda, gelir memnuniyetinin arkasındaki belirleyici faktörlerin analiz edilmesi, iş gücü politikalarının ve yönetsel yaklaşımların geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Türkiye Aile Yapısı Araştırması Mikro Veri Seti (TAYA) verilerinden faydalanılmıştır. Genelleştirilmiş sıralı lojistik regresyon modeli kullanılarak, Türkiye'de yönetici pozisyonunda çalışan bireylerin gelir memnuniyetlerini etkileyen faktörler çok boyutlu olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, gelir memnuniyetinin yalnızca maddi gelir düzeyiyle sınırlı olmayan, bireylerin yaşam koşulları, sosyal çevreleri ve psikolojik durumlarıyla da şekillenen karmaşık bir yapı arz ettiğini ortaya koymuştur. Bölgesel farklılıklar bağlamında, İstanbul dışındaki bazı bölgelerde (TR2, TR3, TR7) yaşayan yöneticilerin gelirlerinden daha az memnun oldukları görülmüştür. Medeni durum, ebeveyn eğitimi, kira geliri gibi sosyo-demografik unsurların yanı sıra; net gelir artışı, çocuk sahibi olmak gibi faktörlerin memnuniyet düzeyini olumlu etkilediği saptanmıştır. Öte yandan, bireyin psikolojik durumu ve sosyal ilişkileri de memnuniyet üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Özellikle mutsuzluk, hem memnuniyet hem de memnuniyetsizlik olasılığını artırarak kararsız ve dengesiz bir gelir algısı oluştururken; sosyal yalnızlık, memnuniyet düzeyini düşürmektedir. Tüm bu bulgular, yönetici pozisyonundaki bireylerin gelir memnuniyetinin çok boyutlu sosyal-politik bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini göstermekte; yöneticilere yönelik daha kapsayıcı ücret, destek ve refah politikalarının geliştirilmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Gelir Tatmini, Yönetici Çalışanlar, Sıralı Lojistik Regresyon, Genelleştirilmiş Sıralı Lojistik RegresyonIncome satisfaction is one of the ways in which individuals evaluate their level of economic well-being and is directly related not only to the amount of material income, but also to individuals' living standards, expectations and socio-economic environment. In Turkey, it is observed that individuals working in managerial positions in the private and public sectors have a high expectation of quality of life in line with their social status and responsibilities. However, it is thought that managers' satisfaction with their income levels is shaped by various individual and environmental variables. In this context, analyzing the determinants behind income satisfaction is important for the development of workforce policies and managerial approaches. The study utilizes data from the Turkish Statistical Institute (TurkStat) Turkey Family Structure Survey Micro Data Set. Using a generalized ordered logistic regression model, the factors affecting the income satisfaction of individuals working in managerial positions in Turkey are analyzed multidimensionally. The findings reveal that income satisfaction is not only limited to the level of financial income, but is also shaped by individuals' living conditions, social environment and psychological state. In the context of regional differences, it is observed that executives living in some regions other than Istanbul (TR2, TR3, TR7) are less satisfied with their income. In addition to socio-demographic factors such as marital status, parental education, and rental income, factors such as increase in net income and having children have a positive effect on the level of satisfaction. On the other hand, the psychological state and social relations of the individual also play a determining role in satisfaction. In particular, unhappiness increases the likelihood of both satisfaction and dissatisfaction, leading to an unstable and unbalanced perception of income, while social loneliness decreases the level of satisfaction. All these findings indicate that the income satisfaction of managers should be addressed with a multidimensional social-political approach and that more inclusive wage, support and welfare policies for managers should be developed. Keywords: Income Satisfaction, Managerial Employees, Ordered Logistic Regression, Generalized Ordered Logistic Regression