Dobruca Bölgesinde Üç Kaza: Hacıoğlu Pazarı, Yenipazar ve Umur Fakih (XVIII. Yüzyıl Ortalarında Nüfus ve Yerleşim)

Abstract

Osmanlı ordusuna kumandanlık eden Çandarlı Ali Paşa tarafından 1388’de fethedilen Silistre, birkaçdefa Eflak Voyvodalığı ile Osmanlı arasında el değiştirmiştir. Ankara Savaşı’nın yol açtığı karışıklık dönemindensonra Çelebi Mehmed tarafından 1419’da Silistre ile birlikte bütün Dobruca bölgesi fethedilmiştir. Osmanlı Devletidöneminde Silistre sancağına bağlı Hacıoğlu Pazarı (Dobriç), Yenipazar (Novi Pazar) ve Umur Fakih (Jeglartsi)kazaları kuzeydoğu Bulgaristan’da Dobruca bölgesinde kurulmuştur. XIV. yüzyılın sonlarında fethedilen bubölgelere yoğun Yörük nüfusu iskân ettirilmiştir. Bu yerleştirilmeler sonucunda adı geçen yerler hemen hemenOsmanlı’nın bütün dönemlerinde Türk-İslam ögelerinin ağır bastığı yerleşimler hâline gelmişlerdir. Yapılan buçalışmada Silistre sancağına bağlı söz konusu kazaların 1752 yılına ait avârız defteri esas alınarak nüfus ve yerleşimyerleri hakkında izahatlar verilecektir. Kazaların merkezinde bulunan mahallelerde ve kır iskân birimi olan köylerdeyaşayan nüfus, ayrıntısı ile değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Nüfus, reaya ve askerî, Müslüman ve zimmi şeklindeayrıma tabi tutularak bunlar arasında yüzde oranlamaları yapılacaktır. Ayrıca 1752 tarihli defterden elde edilenverilerin önceki dönemlere ait verilerle kıyaslaması yapılarak, nüfusun zamanla değişimi üzerinde durulacaktır. Buçalışma ile Osmanlı demografi çalışmalarına küçük de olsa bir katkı sağlanması hedeflenmektedir.