İşyeri Kapsayıcılığı, Cam Tavan ve Örgütsel Sessizlik Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi: Sağlık Sektöründe Bir Araştırma

Abstract

Bu tez çalışmasında işyeri kapsayıcılığı, cam tavan ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Kadınların işgücüne katılım oranı artmasına rağmen, üst yönetim kademelerinde temsilleri istenilen düzeye ulaşamamıştır. Bu durum, kadın çalışanların kariyer süreçlerinde çeşitli engellerle karşılaştıklarını göstermektedir. Örgütlerde yaşanan bu sınırlılıklar, çalışanların kendilerini ifade etme ve karar süreçlerine katılım konularında çekingen davranmalarına da neden olabilmektedir. Kapsayıcı bir iş ortamının ise fırsat eşitliğini destekleyerek kadınların örgütsel süreçlere daha etkin katılımını sağlama potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir. Bu doğrultuda, işyeri kapsayıcılığının cam tavan ve örgütsel sessizlik üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Araştırmada örgütsel sessizliğin korunmacı, savunmacı ve prososyal alt boyutları ile cam tavanın çoklu rol üstlenme, kişisel tercih, örgüt kültürü, mesleki ayrım, mentorluk, informal iletişim ve stereotipler gibi bileşenleri ele alınmıştır. Nicel araştırma yöntemi kullanılarak veriler, Erzurum ilinde görev yapan 400 kadın sağlık çalışanından anket yoluyla toplanmıştır. Örneklem grubunda doktor, hemşire, sağlık memuru, laborant ve idari personel gibi farklı meslek grupları yer almıştır. Toplanan veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilerek güvenilirlik, faktör ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Bulgular, işyeri kapsayıcılığı ile cam tavan sendromu ve örgütsel sessizlik arasında anlamlı ve negatif bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte cam tavan ile örgütsel sessizlik arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca, korunmacı ve prososyal sessizlik boyutlarının mentorluk ve stereotipler değişkenleriyle anlamlı ve olumlu ilişkiler gösterdiği, savunmacı sessizlik boyutunun ise bu değişkenlerle anlamlı bir ilişki sergilemediği belirlenmiştir. Genel anlamda, kapsayıcı bir iş yerinin varlığı, kadın çalışanların kendilerini ifade etme olanaklarını artırmakta ve sessiz kalma davranışlarını azaltmaktadır. Öte yandan, kapsayıcılığın sınırlı olduğu, cam tavan algısının güçlü olduğu veya örgüt kültürü ve politikaları konusunda eksikliklerin bulunduğu durumlarda kadın çalışanların korunmacı, prososyal ve bazı durumlarda savunmacı sessizlik biçimlerini daha fazla sergiledikleri gözlemlenmektedir. Bu sonuçlar, işyeri kapsayıcılığının güçlendirilmesinin, cam tavan etkilerini azaltmada ve örgütsel sessizliği düşürmede önemli bir rol oynayabileceğini ortaya koymaktadır. Yani cam tavan sendromu işyeri kapsayıcılığı ile önlenebilir.This study examines the relationships between workplace inclusivity, the glass ceiling, and organizational silence. Although women's participation in the workforce has increased, their representation in senior management positions remains limited. This situation indicates that female employees face various barriers in their career development. Such organizational constraints may lead employees to exhibit hesitation in expressing their opinions and participating in decision-making processes. A workplace characterized by inclusivity, on the other hand, is considered capable of promoting equal opportunities and enabling women to participate more actively in organizational processes. Accordingly, the study investigates the impact of workplace inclusivity on the glass ceiling and organizational silence. The research focuses on the sub-dimensions of organizational silence—protective, defensive, and prosocial—as well as components of the glass ceiling, including multiple role-taking, personal choices, organizational culture, professional discrimination, mentorship, informal communication networks, and stereotypes. Employing a quantitative research design, data were collected through a survey administered to 400 female healthcare professionals working in Erzurum. The sample included individuals from diverse occupational groups, such as doctors, nurses, health officers, laboratory technicians, and administrative staff. The collected data were analyzed using SPSS software, applying reliability, factor, and correlation analyses. Findings indicate a significant negative relationship between workplace inclusivity and both the glass ceiling and organizational silence. Conversely, a significant positive relationship was observed between the glass ceiling and organizational silence. Furthermore, protective and prosocial silence dimensions demonstrated significant positive associations with mentorship and reduced stereotypes, whereas defensive silence did not show a significant relationship with these variables. Overall, the presence of an inclusive work environment appears to enhance women's opportunities for self-expression and reduce tendencies toward silence. In contrast, limited inclusivity, a strong perception of the glass ceiling, or deficiencies in organizational culture and policies correspond with higher levels of protective, prosocial, and, in some cases, defensive silence among female employees. These results suggest that strengthening workplace inclusivity may play a crucial role in mitigating the effects of the glass ceiling and decreasing organizational silence.