Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek “shaomaiyin”

Abstract

Moğol dönemi ceza sistemine bakıldığında Tang yasalarının belirleyici bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Özellikle batının temel prensiplerine hitap eden bu yasalar; hırsızlık, cinayet gibi adi suçların yanı sıra sosyal ve siyasi düzeni bozmaya yönelik faaliyetleri de içeren suçların cezalandırılmasında yol gösterici bir etkiye sahip olmuştur. Elbette ki tarih boyunca devletlerin toplum düzenini sağlayabilmek adına birçok yasa çıkardıkları ve bu yasalar çerçevesinde de cezalandırma yöntemleri uyguladıkları bilinmektedir. Bu çerçevede devletler genellikle tarafsız bir noktada yer almak suretiyle sadece yasaların işleyiş kontrolünü sağlamaya çalışmışlardır. Özellikle Orta Çağ dönemi devletlerinin yasalarında hukukun, mağduru tazmin etmek yerine toplumu hiçe sayan suçları cezalandırmaya yönelik bir politika izledikleri görülmektedir. Bu ceza sistemlerinden biri de hiç şüphesiz Yuan Hanedanı’nın ceza hukuku çerçevesinde cinayet faillerine ödemesini zorunlu tuttuğu “shaomaiyin (燒埋銀)”adlı ödenektir. “Shaomaiyin” kelimesi “shao+mai+yin” sözcüklerinin birleşiminden oluşmakta olup “cenaze ve gömü masrafları için gümüş” anlamına gelmektedir. Kelime köken itibariyle Çince olup Yuan Hanedanı’nın bu coğrafyada uzun süre kalması dolayısıyla Çince kelimelerin kullanımı her alanda görülmüştür. Çin’de varlık gösteren Kitan, Ming ve Qing adındaki hanedanlar Yuan Hanedanı’nın idare, teşkilat ve hukuk alanlarına önemli ölçüde etkileri olmuştur. Buna rağmen özellikle hukuk kuralları ve kanunlar çerçevesinde Yuan Hanedanı’nın zaman zaman onları kendi etkisi altında bıraktığı da bilinen bir durumdur. Bu etkiye en güzel örnek shaomaiyin uygulamasıdır. Zira bu hanedanlar farklı isimler vererek kullanmış oldukları uygulamayı Yuan etkisiyle oluşturmuşlardır. Bu çalışmanın amacı Yuan Hanedanı’nın ceza hukuku çerçevesinde cinayet faillerine ödemesini zorunlu tuttuğu “shaomaiyin (燒埋銀)” adlı uygulamayı tanıtmak ve tüm yönleriyle ortaya koymaktır.