Türkiye’de İhracat İle Belirsizlik Arasındaki Asimetrik İlişkinin Tespiti: İç, Dış veya Ticaret Belirsizliğinden Hangisi Daha Etkili

Abstract

Çalışmanın temel amacı Türkiye’de belirsizlik ile ihracat arasındaki ilişkinin tespit edilebilmesidir. Bu doğrultuda 1993-2022 dönemi için çeyreklik veriler kullanılarak ihracat ile belirsizlik arasındaki asimetrik ilişki NARDL yöntemiyle araştırılmıştır. Dünya Belirsizlik Endeksi (WUI), Dünya Ticaret Belirsizlik Endeksi (WTUI) ve Türkiye Belirsizlik Endeksi (TRUI) ile kontrol değişken olarak kullanılan OECD geliri, reel efektif döviz kuru ve ithalat değişkenleri vasıtasıyla analizler yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda uzun dönem ve kısa dönem asimetrik ilişkilerin varlığı tespit edilmiştir. Uzun dönemde sadece ülke içi belirsizliğin negatif şoklarda ihracat üzerinde negatif etkisi olduğu görülmüştür. Kısa dönemde ise ticaret belirsizliğinin negatif şoklarda pozitif ve pozitif şoklarda negatif etkisi olduğu, dünya belirsizliğinin sadece pozitif şoklarda pozitif etki gösterdiği, iç belirsizliğin ise negatif şoklarda pozitif etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca kümülatif grafiklere göre kısa dönemde asimetrik etkilerin çok uzun süreli olmadığı fakat ticaret belirsizliğinin etkilerinin hem iç hem de dış belirsizlikten daha fazla olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar, ihracatın artırılmasına yönelik bir dış ticaret politikasının uzun dönemde iç istikrarın sağlanması ile mümkün olacağını göstermektedir. Ayrıca ithalatın tüm modellerde (farklı belirsizlik koşullarında) hem kısa hem uzun dönemde anlamlı sonuçlar vermesi, Türkiye’de ihracatın ithalata bağımlılığını işaret eder mahiyettedir.