İngiliz Konsolos Memuru Henry Hunter Calvert’in Raporuna Göre 19. Yüzyılın Ortalarında Erzurum (İdarî, İktisadî, Sosyal ve Coğrafî Durum)

Abstract

Bu çalışmada 1837-1855 yıllarında İngiltere’nin Erzurum Konsolosluğunda çalışan Henry Hunter Calvert tarafından hazırlanmış ve Erzurum’un idarî, iktisadî, sosyal ve coğrafî durumu ile ilgili bilgiler ihtiva eden üç rapor ele alınmıştır. Raporlardan birincisi oldukça ayrıntılı kaleme alınmış olup 30 Nisan 1847 tarihlidir. Bu rapor basılı olmayıp İngiliz Arşivi’nde yer almaktadır. İkinci rapor Malta Penny Magazine’de Ocak 1841’de yayımlanan raporudur. Üçüncü rapor 17 Ekim 1867’de Journal of the Scottish Meteorological Society isimli derginin 115’inci sayfasında yayımlanan raporu olup bu rapor Erzurum’un iklimiyle ilgilidir. Çalışmada bu üç rapordan yola çıkarak Erzurum’un 19. yüzyılın ortalarındaki idarî, iktisadî, sosyal ve coğrafî durumu genel anlamda ortaya konulmuştur. 1828-1829 Osmanlı-Rus Harbi, salgın hastalıklar ve tabiî afetler nedeniyle ağır tahribata uğrayan Erzurum’un, raporların hazırlandığı sırada ticarî faaliyetlerin hız kazanmasıyla birlikte toparlanma süreci etüt edilmiştir. Erzurum’un 1840’lı yıllardaki idarî, iktisadî ve sosyal durumu hakkında ipuçlarının bulunduğu bu çalışma ile bölge coğrafyası ile ilgilenenlere konu ile ilgili tarihsel veri sunulmuştur.