Xıv. Yüzyıl Horasan’ında Şiî Bir Otorite: Şeyh Hasan Cevrî ve Siyaset Algısı

Abstract

Devlet yönetimlerinde siyasi ve dinî yapının ayrılmaz bir bütün olduğu gerçeği, bu temelle kurulandevletlerin geleceği açısından önemli bir ayrıntıdır. Bu ayrıntının önemini, dinî yapılanmaların siyasete yön vermesi sonucu birçok sorunun ortaya çıkmasıyla açıklamak mümkündür. Zira din ve siyaset temelli ayrışmalar, devlet içinde farklı grupların oluşmasına neden olmanın yanı sıra gruplar arasıçatışmaları da kaçınılmaz hale getirmiştir. Bu durum devletlerin temelden sarsılması meselesini ortaya çıkarmıştır. Tarihin sayfalarına bakıldığında XIV. yüzyıl Horasan’ın Sebzevâr şehrinde, görünürdeiktisadi nedenlerle ortaya çıkan gerçekte ise bağımsızlık hareketi olarak vücut bulan bir yapılanmasöz konusudur. Bu hareket, zamanla Şiî yapılı bir kalıba girmiş aynı amaçla ortaya çıkması muhtemelbirçok harekete de öncülük etmiştir. Bu bağlamda Serbedârî Hareketi olarak adlandırılan siyasî, sosyal ve iktisadi içerikli ayaklanmanın dinî lideri olarak kabul edilen Şeyh Hasan Cevrî ve onun siyasetalgısı, makalenin ana konusunu oluşturmaktadır. Makalede Şeyh Hasan Cevrî’nin Şiî yapılı bir ideoloji çerçevesinde vermiş olduğu mücadele ve bu uğurdaki icraatları ana kaynaklar vasıtasıyla ortayaçıkarılmış olup siyasetin din temelli kurumsal bir yapı kazanması meselesi de makale içerisindeokuyucuya aktarılmaya çalışılmıştır.