Halk Arasında Romatizmal Hastalıklar için Kullanılan Bitkiler ve Hayvanlar: Ardahan, Iğdır ve Kars İlleri Üzerine Yapılan Kesitsel Araştırma

Abstract

Maç: Romatizmal hastalıkların tedavisinde kullanılan bitkiler ve hay- vanlar, farklı kültürler ve gelenekler aras ında değişkenlik gösterebilir. İnsanlar tarih boyunca, çevrelerinde yeti şen bitkileri çe şitli amaçlarla kullanm ış ve sık- lıkla doğadan topladıkları bitkileri yetiştirmeye başlamışlardır. Belirli semptom- ları hafifletmek veya tedavi etmek amac ıyla baz ı hayvanlar geleneksel t ıpta kullanılmıştır. Bu araştırma, Ardahan, Iğdır ve Kars illeri ile çevresinde yaşayan insanların romatizmal hastalıkları tedavi etmek için kullandıkları bitkileri ve hay- vanları belgelemek, bilgilerin korunması ve gelecek nesillere aktarılmasını sağ- lamak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Geleneksel bitkisel ilaçlarla ilgili veriler, ara ştırma sürecinde topland ı. Araştırma bölgelerine belirli aral ık- larla düzenlenen ziyaretlerle saha çal ışmaları gerçekleştirildi. Bu ziyaretlerde, yerel halkla birebir görü şmeler yapılarak, romatizmal hastal ıkların tedavisinde kullanılan bitkiler ve hayvanlar hakkında bilgi toplandı. Anketler aracılığıyla, in- sanların kullandıkları bitkilerin türleri, haz ırlanma yöntemleri ve kullan ım sık- lığı gibi detayl ı bilgiler elde edildi. Bu süreç, yerel bilgiyi belgelemek ve geleneksel tıp uygulamalarını anlamak için titizlikle yürütüldü. Bulgular: Arda- han ilinde 106 kişiyle, Iğdır ilinde 97 kişiyle ve Kars ilinde 126 kişiyle görüşme yapılmıştır. Katılımcıların %11,95’i okur-yazar değildir. Ardahan, Iğdır ve Kars illeri ile çevresinde, romatizmal hastalıklarda kullanılan toplam 15 tıbbi bitki türü toplanmıştır. Bu bitkilerin 14’ü doğal olarak yetişen türlerden oluşurken, 1 tanesi kültür bitkisidir. Romatizmal hastalıklarda en sık kullanılan bitki familyalarının Asteraceae (2) ve Rosaceae (2) olduğu gözlemlenmiştir. En yayg ın kullanılan bitkinin ise Urtica dioica L. oldu ğu belirlenmiştir. Romatizmal hastalıkların te- davisinde en sık kullanılan hayvanlar arasında Ursus arctos (5), Anser anser do- mesticus (3), Erinaceus europaeus (2) bulunmaktadır. Ara ştırma alan ında tanımlanan bu 9 hayvana ait bilgiler sunulmuştur. Sonuç: Geleneksel tedavi yön- temleri genellikle yerel bitkilerin ve hayvanların kullanımına dayanır.