Proje Taşkın Debisi Hesaplama Yöntemlerinin Analizi: Uzundere Göleti Örneği

Abstract

Çalışmada Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 8. Bölge Müdürlüğü Erzurum tarafından 2013 yılında planlanıp 2015 yılında da ihalesi yapılan Erzurum Uzundere Göleti Projesi taşkın debilerinin hesaplanması amaçlanmıştır. Bu amaç için 7 adet akım gözlem istasyonundan alınan yıllık anlık maksimum akımlara Weibull, İki parametreli Lognormal, İki parametreli Gamma, Lojistik, Normal, Gumbel, Genelleştirilmiş Ekstreme Değer, Log-Lojistik, Pearson tip-III, Üç parametreli Lognormal, Üç Parametreli Gamma olmak üzere 11 adet olasılık dağılım fonksiyonu uygulanmıştır. Akaike Bilgi Kriteri, Kolmogorov-Simirnov, Cramér-von-Mises, Bayesian Bilgi Kriteri ve Anderson Darling testleri kullanılarak en uygun modeller seçilmiştir. Proje taşkın debileri Bölgesel Taşkın Frekans Analizi yöntemiyle hesaplanmıştır. Taşkın frekans analizlerinde kullanılan olasılık dağılım fonksiyonları detaylı analiz edilmiş, çeşitlilik sağlanmış ve bu sayede daha doğru taşkın debilerinin bulunması hedeflenmiştir. Hesaplamalarda bulunan Q2, Q5, Q10, Q25, Q50, Q100 tekerrürlü taşkın debileri projenin planlama aşamasında hesaplanan debiler ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak Uzundere Göleti gibi tasarım debisi hesabının önemli olduğu projelerde veri yılı sayısı, verilere uygulanan olasılık dağılım fonksiyonu adedi ve sonrasında ki uygunluk test ve kriterleri sayısı artırılarak daha detaylı ve doğru sonuçlara ulaşılacağı görülmüştür. Sonuçların su yapılarının boyutlandırmasına doğrudan etkisi olduğundan daha ekonomik veya daha güvenilir tasarımlar elde edilmesinin bu şekilde mümkün olacağı yorumlanmıştır.In this study, it is aimed to calculate the flood flow quantiles of Erzurum Uzundere Pond Project, which was planned by the 8 th Regional Directorate of the General Directorate of State Hydraulic Works, Erzurum in 2013 and the tender was made in 2015. For this purpose, the eleven widely used probability distributions, namely Weibull, Two-parameter Lognormal, Two-parameter Gamma, Logistic, Normal, Gumbel, Generalized Extreme Value, Log-Logistics, Pearson type-III, Three-parameter Lognormal, Three-Parameter Gamma, were fitted to annual instantaneous maximum flow observations from 7 gauge stations located in the region. The most suitable models were selected using Akaike Information Criteria, Bayesian Information Criteria, Kolmogorov-Smirnov, Cramér-von-Mises, and Anderson Darling tests. Project flood discharges were calculated using the Regional Flood Frequency Analysis method. Unlike previous studies, a large number of probability distribution models were considered to obtain more precise flood quantile values. The computed flood quantiles under various return periods were compared with the flow values calculated during the planning phase of the project. As a result, it has been seen that more accurate results can be achieved by increasing the number of probability distribution functions, data years and the number of goodness of fit tests/criteria in projects such as Uzundere Pond where the computation of design flow is crucial. Since the results have a direct effect on the dimensioning of the water structures, it has been observed that it will be possible to obtain more economical or more reliable designs in this way.