Uzun Yol Şoförlerinde Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve Yaşam Kalitelerinin Değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Uzun yol şoförlerinde kardiyovasküler hastalık risk farkındalığı, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam kalitesinin belirlenmesidir. Yöntem: Tanımlayıcı tipte olan çalışma Eylül 2022-Nisan 2025 tarihleri arasında 386 uzun yol şoförü üzerinde yürütülmüştür. Çalışmanın verileri Sosyo-Demografik Özellikler Bilgi Formu, Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendirme Ölçeği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II ve Yaşam Kalitesi Değerlendirme Ölçeği-Kısa Form ile toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplarda t testi, varyans analizi ve pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Ölçeği puanı 33,30±8,03, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II puanı ise 116,31±29,06'dır. Yaşam kalitesi alt boyut puan ortalamaları sırasıyla; Fiziksel Fonksiyon 72,02±19,41, Fiziksel Rol Güçlüğü 49,94±40,61, Emosyonel Rol Güçlüğü 42,92±35,19, Enerji/Vitalite 54,87±22,30, Ruhsal Sağlık 60,28±21,07, Sosyal İşlevsellik 64,44±27,41, Ağrı 65,36±26,75 ve Genel Sağlık 54,03±19,76'dır. Kardiyovasküler Risk Farkındalığı ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Fiziksel Fonksiyon, Fiziksel Rol Güçlüğü ve Sosyal İşlevsellik puanları her iki ölçekle de anlamlı pozitif ilişki göstermiştir. Emosyonel Rol Güçlüğü, Enerji/Vitalite, Ruhsal Sağlık, Ağrı ve Genel Sağlık puanları ise yalnızca Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ile anlamlı ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Uzun yol şoförlerinde kardiyovasküler risk farkındalıklarının, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının ve yaşam kalitelerinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sağlığı geliştirici programların planlanarak uygulanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Kardiyovasküler hastalık, Risk algısı, Sağlıklı yaşam biçimi, Uzun mesafe şoförü, Yaşam kalitesi

Aim: This study aimed to determine cardiovascular disease risk awareness, healthy lifestyle behaviors, and quality of life in long-distance drivers. Methods: The descriptive study was conducted on 386 long-distance drivers between September 2022 and April 2025. The data of the study were collected with the Socio-Demographic Characteristics Information Form, Cardiovascular Disease Risk Awareness Rating Scale, Healthy Lifestyle Behaviours Scale II and Quality of Life Assessment Scale-Short Form. Independent samples t-test, analysis of variance, and Pearson correlation analysis were used to analyze the data. Results: The total score of the Cardiovascular Disease Risk Awareness Scale was 33.30±8.03, while the mean score on the Healthy Lifestyle Behaviors Scale II was 116.31±29.06. The mean scores of the Quality of Life subdomains were as follows: Physical Functioning 72.02±19.41, Physical Role Limitation 49.94±40.61, Emotional Role Limitation 42.92±35.19, Energy/Vitality 54.87±22.30, Mental Health 60.28±21.07, Social Functioning 64.44±27.41, Pain 65.36±26.75, and General Health 54.03±19.76. A statistically significant, moderate, and positive correlation was found between cardiovascular risk awareness and healthy lifestyle behaviors (p<0.05). Physical Functioning, Physical Role Limitation, and Social Functioning scores were significantly and positively associated with both scales. In contrast, Emotional Role Limitation, Energy/Vitality, Mental Health, Pain, and General Health scores were significantly correlated only with the Healthy Lifestyle Behaviors. Conclusion: It was determined that long-distance drivers' cardiovascular risk awareness, healthy lifestyle behaviors, and quality of life were moderate. It is recommended that health promotion programs should be planned and implemented. Keywords: Cardiovascular disease, Healthy lifestyle, Long distance driver, Nursing, Risk perception, Quality of life