Halef-Selef İlişkisi ve Etkilenme Endişesi Boyutuyla Klasik Türk Şairlerinin Değerlendirilmesi

Abstract

Klasik Türk şiirinde şairler, şiirlerini geleneğin kurallarına göre ortaya koymuşlardır. Bir şairin şiirdekibaşarısı geleneksel kurallar içerisinde selefini aşmasıyla mümkündür. Halef selefi aşacak şairlik yeteneğine sahipdeğilse etkilenme endişesine girer. Bu ise şairin alanını kısıtlar ya da selefin büyüklüğünü kabul ederek taklitderecesinden öteye geçemez. Özellikle büyük şairler etkilenme endişesini kırmak için kendilerine özgü yetilerini önplana çıkarmışlardır. Ortaya koydukları sanatla seleflerine meydan okumuşlardır. Kendini eşsiz şair olarak görenler,seleflerini aştıklarını haleflerinin ise kendilerine yetişemeyeceğini belirtmişlerdir. Şairlerin bu psikolojik durumu,Modern Amerikan şiir eleştirisinin önemli isimlerinden biri olan Harold Bloom’un “etkilenme endişesi” kavramıylaele alınabilir. Bu çalışmada halef-selef arasındaki ilişki etkilenme endişesi boyutuyla ele alındı. Konunun ele alınış veişlenişinde Ahmet Paşa, Fuzuli, Baki, Nef’i, Şeyh Galip gibi şairlerin eser ve şiirlerinden örnekler alınarak konuaçıklığa kavuşturuldu. Etkilenme endişesinin şairler üzerindeki yansımaları irdelendi. Bu irdeleme, edebî çevre,nazire yazma geleneği, sebeb-i telif ve fahriye alt başlıkları ile ele alındı.