Türkiye'de Yükseköğretim ve İşsizlik: Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora Düzeyinde Bölgesel Panel Veri Analizi

Abstract

Türkiye’de 2000’li yıllardan itibaren açılmakta olan çok sayıdaki üniversiteyle birlikte yükseköğretimdeki öğrenci ve mezun sayılarında önemli bir artış yaşanmaktadır. Yükseköğrenimdeki bu yükselişin yanında, işsiz yükseköğretim mezunlarının sayısında da önemli bir artış gözlemlenmektedir. Bu olguyla ilgili olarak, bu araştırma yükseköğretimdeki lisans, yüksek lisans ve doktora gibi farklı mezuniyet düzeyleriyle, işsizlik oranı arasındaki ilişkiyi kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Çalışma, 2008-2021 yıllarını kapsayan TÜİK’in Düzey iki bölgesel veri tabanını kullanmakta ve Türkiye'nin 26 bölgesini içermektedir. Katsayı analizine geçmeden önce potansiyel ilişkinin nedensellik yönünü tespit etmek ve doğru bir model kurabilmek için Dumitrescu ve Hurlin (2012) panel nedensellik testi uygulanmıştır ve bulgular her düzeyde (lisans, yüksek lisans ve doktora) yükseköğretim mezunluğundan işsizlik oranına doğru bir potansiyel nedenselliğe işaret etmektedir. Sonrasında, nedensellik bulguları ışığında bu ilişkiyi daha derinlemesine incelemek için Panel Genişletilmiş Ortalama Grup tahmincisi (AMG) kullanılmıştır. Sonuçlar, Lisans mezunlarının toplam sayısındaki %1'lik bir artışın işsizlik oranındaki %1,16'lık bir artışa neden olabileceğine işaret etmektedir. Bu bulgular temel alındığında, yükseköğretime daha fazla yatırım yapmak yerine, meslek lisesi odaklı ara eleman ve teknik eleman eğitimine yönelen bir politikanın işsizlikle mücadele ve kaynakların verimli kullanımı bağlamında daha etkin olabileceği değerlendirilmektedir.