Kapp Darbesi: Sebepleri, Aktörleri ve Sonuçları

Abstract

Almanya Birinci Dünya Savaşı'ndan mağlup ayrılmış, hemen arkasından monarşi yıkılmış ve cumhuriyet ilan edilmiştir. Fakat 1933 tarihinde Adolf Hitler'in iktidara gelmesine kadar devam eden ve Weimar Cumhuriyeti diye adlandırılan bu dönem, başlangıcından itibaren birçok ciddi sorunla karşılaşmıştır. Bu makalede incelenecek olan Kapp Darbesi de Weimar Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında rejimin geleceğini tehdit eden en önemli olaylardan birisi olmuştur. Kapp Darbesi, Weimar Cumhuriyeti'nin siyasal kültürüne büyük bir zarar vermiştir. Düzenli orduya bağlı askeri birliklerin darbecilere karşı bekle gör taktiği izlemeleri cumhuriyetçilerde ve özellikle sosyal demokratlarda orduya karşı bir güvensizliğin doğmasına sebep olmuştur. Bununla beraber hükümetin darbecilere karşı genel grev çağrısı yapması ve halktan silahlanarak kendisiyle birlikte hareket etmesini istemesi, orduda hükümete karşıt bir tutuma sebep olmuştur. Böylece savaş sonrası oluşturulan \"cumhuriyetasker dayanışması\" akamete uğramış ve siviller ile askerler arasındaki güven ilişkisi zedelenmiştir. Bu durum, hem ordunun çıkarları için çaba sarf eden birçok sosyal demokratı hem de cumhuriyetten yana olan birçok ordu mensubunu hayal kırıklığına uğratmıştır. Bununla birlikte hükümetin darbecilere karşı ayrıntılı bir soruşturma başlatmaması ve darbecilerin yurt dışına kaçmalarına göz yumması halkın tepkilerine neden olmuştur. Aşırı milliyetçi ve militaristler tarafından düzenlenen bu darbe girişimi başarısız olmasına rağmen sonuçları açısından önemli gelişmelere yol açmıştır. Makalede Türk ve Alman kaynakları ışığında Kapp Darbesi'nin cereyan ettiği dönemin ruhunu da yansıtacak bir şekilde Kapp Darbesi'nin sebepleri, aktörleri ve sonuçları ortaya konulacak ve tartışılacaktır