Tek Açıklı Tarihi Kemer Bir Köprünün Dinamik Davranış Parametrelerinin Deneysel Olarak İncelenmesi

Abstract

Sayısız medeniyete ev sahipliği yapmış olan Anadolu coğrafyası; üzerinde çok sayıda tarihi eser barındıran bir açık hava müzesi olarak kabul edilmektedir. Yapıldığı bölgeye ve karşıladığı ihtiyaca bağlı olarak büyük çeşitlilik arz eden mimari-kültür mirasımız içerisinde tarihi köprüler özel bir yer tutmaktadır. Tarihi köprülerin mevcut durumlarının incelenmesi ve geleceğe güvenle devredilmeleri konusunda çalışmalar yapılması önem arz etmektedir. Ülkemizde koruma altında olan tarihi köprüler üzerinde tahribatlı yöntemlerle inceleme yapılması yasal olarak mümkün değildir. Yapısal sistemin bütün olarak incelenebileceği ve dinamik davranış karakteristiklerinin deneysel olarak elde edilebileceği en uygun yöntem operasyonel modal analiz yöntemidir. Bu tez kapsamında, Erzurum il sınırları içerisinde yer alan tarihi Pehlivanlı (Kireçli) Köprüsü dinamik davranış parametrelerinin restorasyon öncesi, restorasyon esnası ve restorasyon sonrası dönemlerde operasyonel modal analiz yöntemi ile deneysel olarak elde edilmesi ve incelenmesine dair çalışmalar yapılmıştır. Pehlivanlı (Kireçli) Köprüsü mod şekillerinin restorasyondan yaklaşık iki yıl sonra tempan duvar hasarına bağlı olarak değiştiği operasyonel modal analiz uygulaması ile tespit edilmiştir. Hasarın onarımı sonrasında modal davranış parametrelerinin restorasyondan hemen sonraki hasarsız durumla özdeş hale getirmediği belirlenmiştir. Çalışma neticesinde periyodik olarak gerçekleştirilecek operasyonel modal analiz uygulaması ile deneysel olarak elde edilecek dinamik davranış parametreleri üzerinden tarihi köprülerin yapı sağlığı takibinin yapılabileceği sonucuna varılmıştır.

Anatolian land, which has hosted countless civilizations, is considered to be an open-air museum with many historical artifacts. Historical bridges have a special place in our architectural-cultural heritage, which varies greatly depending on the region where they are built and the needs they meet. It is important to examine the current status of historical bridges and to carry out studies on their safely transfer into the future. In our country, it is not legally possible to examine the historical bridges under protection with destructive methods. The most suitable method in which the structural system can be examined as a whole and dynamic behavior characteristics can be obtained experimentally is the operational modal analysis method. Within the scope of this thesis, studies were carried out to experimentally obtain and analyze the dynamic behavior parameters of the historical Pehlivanlı Bridge, located within the borders of Erzurum province, by the operational modal analysis method in the pre-restoration, during the restoration, and post-restoration periods. With the operational modal analysis application, it was determined that the mode shapes of Pehlivanlı Bridge changed due to the spandrel wall damage approximately two years after the restoration. It was determined that the modal behavior parameters defined after the repair of the damage did not match with the undamaged state immediately after restoration. As a result, it was concluded that the structural health of historical bridges can be monitored through the dynamic behavior parameters to be obtained experimentally with the operational modal analysis application to be carried out periodically.