Gürol, AyşeÇiftçi, Elif2026-03-262026-03-262025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=ftqJzTasnJUH9hg-S5861m2T-DUdQXmj3pvbTZcuspmM168Zj_lU5KnNSQJf_uK2https://hdl.handle.net/20.500.14901/4863Amaç: Bu çalışma, Türkiye madencilik sektöründe 2013-2023 yılları arasında meydana gelen meslek hastalıkları ve iş kazalarını analiz ederek, bu olayların halk sağlığı üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma retrospektif tarama modeli ile yürütülmüş ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun 2013-2023 yılları arasındaki verileri kullanılmıştır. Veriler, NACE Rev. 2 ekonomik faaliyet sınıflandırmasına göre madencilik sektörüne odaklanılarak analiz edilmiştir. Geçici iş göremezlik süreleri, yaş grupları, meslek hastalığı ve iş kazalarının aylara ve saatlere göre dağılımı gibi değişkenler SPSS programında incelenmiştir. Bulgular: Kömür ve Linyit Çıkartılması sektörü, meslek hastalıkları ve iş kazalarının en yüksek olduğu faaliyet alanıdır. Solunum yolu hastalıkları ve kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları en sık görülen meslek hastalıklarıdır. İş kazalarının büyük bir kısmı 20-39 yaş grubu ve gün ortası saatlerinde meydana gelmektedir. Geçici iş göremezlik süreleri özellikle kömür madenciliğinde yüksektir. Genç işçiler ve gece vardiyalarında kazalarda artma eğilimi gözlemlenmiştir. Sonuç: Madencilik sektöründe iş sağlığı ve güvenliğinin yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda halk sağlığı açısından stratejik önem arz etmektedir. Özellikle solunum yolu hastalıkları ve kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının yüksek görülme sıklığı, sektöre özgü sağlık risklerinin kalıcı ve önlenebilir nitelikte olduğunu göstermektedir. İş kazalarının genç yaş gruplarında ve belirli saat aralıklarında yoğunlaştığı; geçici iş göremezlik sürelerinin ise özellikle kömür madenciliği faaliyetlerinde anlamlı düzeyde uzun olduğu saptanmıştır. Bu bağlamda, sektöre özel risklere yanıt verebilecek nitelikte düzenleyici çerçevelerin güçlendirilmesi, denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi ve iş güvenliği kültürünün tüm işçi ve iş verenler tarafından benimsenmesi, sürdürülebilir bir iş sağlığı yapısı için kaçınılmaz bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır.Aim: This study aims to analyze occupational diseases and work accidents in the Turkish mining sector between 2013 and 2023, highlighting their public health implications and the critical role of occupational health nurses. Methods: The research employed a retrospective screening model, utilizing data from the Social Security Institution covering the years 2013 to 2023. The data were analyzed based on the NACE Rev. 2 economic activity classification, with a specific focus on the mining sector. Variables such as temporary incapacity durations, age groups, and the distribution of occupational diseases and work accidents by months and hours were examined using the SPSS software. Results: The Coal and Lignite Mining sector recorded the highest prevalence of occupational diseases and work accidents. Respiratory diseases and musculoskeletal disorders were the most common occupational health issues. Work accidents predominantly occurred among the 20–39 age group and during midday hours. Temporary incapacity durations were notably high in coal mining. An increasing trend in accidents among younger workers and nighttime shifts was also observed. Conclusion: Occupational health and safety in the mining sector is not only a legal requirement but also of strategic importance in terms of public health. In particular, the high incidence of respiratory diseases and musculoskeletal disorders indicates that the health risks specific to the sector are permanent and preventable. Workplace accidents are concentrated among younger age groups and during specific time periods, while temporary disability periods are notably longer, particularly in coal mining activities. In this context, strengthening regulatory frameworks capable of addressing sector-specific risks, activating oversight mechanisms, and ensuring that occupational safety culture is adopted by all workers and employers are indispensable requirements for establishing a sustainable occupational health structure.trHalk SağlığıPublic HealthMaster Thesis