Algül, Yahya2026-03-262026-03-2620242667-562510.7827/TurkishStudies.75821https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.75821https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/1354855/enerji-ithalat-bagimliligi-ihracat-bagimliligi-ve-enflasyon-arasindaki-nedensellik-iliskisi-kapsamli-bir-uluslararasi-analizhttps://hdl.handle.net/20.500.14901/4216Enerji bağımlılığı konusu son dönemlerdeki Covid-19, Rusya Ukrayna gerilimi ve bu gelişmelerle ilintili enerji fiyatlarındaki dalgalanmalarda da görüldüğü üzere, hem enerji ithal eden hem de ihraç eden ülkeler için önemli bir risk teşkil etmektedir. Enerji bağımlılığının bu her iki türlüsü dolayısıyla ortaya çıkan olumsuzlukların sadece enerji fiyatlarındaki dalgalanmalarla değil, çok farklı kanallar vasıtasıyla olması ihtimal dahilindedir. Fakat, literatürde bu konu sadece enerji fiyat şokları perspektifinde ele alınmıştır. Bu çalışma, bu boşluğu doldurabilmek maksadıyla bilindiği kadarıyla literatürde ilk defa enerji bağımlılığı ve enflasyon arasındaki nedensellik ilişkisini incelemektedir. Çalışmada enerji ithal ve ihraç eden toplam 79 ülkenin 43 yıllık, enerji ithalat bağımlılığı oranı, enerji ihracat bağımlılığı oranı ve TÜFE verileri kullanılmıştır. Veri setinin yatay kesit bağımlılığı ve heterojenlik içeren karakteristiği de dikkate alınarak Dumitrescu ve Hurlin’in (2012) ortaya koymuş olduğu panel nedensellik analizi çalışmada kullanılmıştır. Analizler hem enerji ihraç ve ithal eden ülkeler panelleri için, hem de her ülkeler bazında ayrı ayrı yapılmıştır. Panel bazındaki bulgulara göre, %1 anlamlılık düzeyinde, enerji ithal eden ülkelerde nedenselliğin çift yönlü olabileceği tahmin edilmiştir. Enerji ihraç eden ülkelerde ise %1 anlamlılık düzeyinde enflasyondan enerji bağımlılığına ve dolayısıyla enerji ihracatına tek yönlü nedensellik ilişkisi gözlemlenmiştir. Diğer yandan, ülke bazlı nedensellik testlerine göre her ülke için farklı nedensellik ilişkileri gözlemlenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulguların literatüre yeni ve orijinal bir perspektif katması beklenmektedir. Zira, literatürde Geçişkenlik Etkisi olarak bilinen yaklaşımda çoğunlukla enerji ithalatının, enerji fiyatlarımdaki değişimle, enflasyona neden olduğu ileri sürülmektedir. Diğer yandan bu çalışma bulguları nedensellik ilişkisinin hem enerji ithal eden hem de ihraç eden ülkeler için tam tersi yönde olma ihtimaline işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle değişen enflasyon oranları enerji bağımlılığını etkileyebilecektir. Bu bulgular, enerji ihraç eden ülkelerde enerji bağımlılığının azaltılabilmesi için, bu ülke ekonomilerinin enerji sektörü dışındaki yatırımlarla çeşitlendirilmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Ayrıca, enerji ithal eden ülkeler için ise yenilenebilir enerji gibi yerel enerji kaynaklarına yatırımların artırılmasının enerji bağımlılığını azaltma bağlamında önemi kaçınılmazdır. Son olarak, bulguların işaret ettiği üzere, verimli enflasyon politikalarının enerji bağımlılığına da önemli katkıları olacağı ifade edilebilir.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessArticle